Nęk świerszczojad (Sphex funerarius)

Nęk świerszczojad (Sphex funerarius) jest dużym przedstawicielem grzebaczowatych (Sphecidae), mierzącym od 16 do 25 mm (samice) i 15 do 19 mm (samce). Jest to gatunek kserofilny, zakłada gniazda gromadnie lub samotnie na stanowiskach suchych, nasłonecznionych, o piaszczystej glebie pokrytej skąpo roślinnością. Owady dorosłe żywią się nektarem kwiatów, najchętniej żerują na macierzankach. Imago aktywne są od lipca do września.

Samice w wykopanych przez siebie norkach budują gniazda, które składają się najczęściej z 4 komór lęgowych. W każdej z komór umieszczają zwykle 2-5 owadów z podrzędu prostoskrzydłych długoczułkowych, porażonych użądleniem. Najchętniej polują na długoskrzydlaka sierposza, podłatczyny i mieczniki. Larwy rozwijają się zjadając pozostawione w gnieździe ofiary.

Obnażacz kwaśnicówka (Arge berberidis)

Obnażacz kwaśnicówka, obnażacz berberysowy (Arge berberidis) należy do rzędu błonkówek z rodziny obnażaczowatych. Dorosłe błonkówki są wielkości 7-12 mm i barwy czarno-niebieskiej z metalicznym połyskiem. Owad pospolity występujący głównie w zaroślach, ogrodach, parkach i na skrajach lasów. Aktywny od kwietnia do września. Żywi się nektarem i pyłkiem. Larwy zjadają liście roślin z rodziny berberysowatych.

Dorosłe larwy spadają do gleby, przy powierzchni budują dwuwarstwowy kokon, w którym następuje przepoczwarczenie. Po ok. 4 – 5 tygodniach, najczęściej wypada to w połowie lipca, pierwsze pokolenie dorosłych owadów opuszcza kokony poczwarkowe i przelatuje na krzewy, natomiast osobniki drugiego pokolenia pojawiają się wiosną następnego roku.

Kopułka (Eumenes sp.)

Kopułki (Eumenes spp.) jako podrodzina Eumeninae należą do rodziny osowatych (Vespidae). Dorosłe kopułki można spotkać od maja do września - większość gatunków ma dwa pokolenia w roku. Zasiedlają nasłonecznione, suche, otwarte miejsca, zwłaszcza nieużytki, przydroża, piaskownie i żwirownie. Niektóre gatunki są pospolite, inne bardzo rzadkie, ale zawsze nieliczne. W Polsce występuje 7 gatunków bardzo do siebie podobnych.

Samice w nasłonecznionych miejscach, budują z delikatnej gliny dzbanuszkowate, jednokomórkowe gniazda przyczepione do muru lub sztywnych roślin. Do wnętrza składają jedno jajo i gąsienicę służącą za pokarm. Następnie komórkę zamykają znacznie węższym, stożkowatym wieczkiem z otworem. Gniazdo kopułki widoczne jest na ostatnim zdjęciu.

Osmyk ryjkowcowiec (Cerceris quadrifasciata)

Osmyk ryjkowcowiec (Cerceris quadrifasciata) to gatunek błonkówki z rodziny grzebaczowatych. Ma czarne, wyraźnie punktowane ciało. Odwłok z nie przerywanymi żółtymi pasami, czułki bliżej nasady ciemnoczerwone. Samicę od samca najłatwiej odróżnić po innej kolorystyce twarzy.

Pospolity w całym kraju. Osiąga wymiary 9-12 mm. Czas lotu od maja do sierpnia. Żywią się pyłkiem i nektarem. Larwom samice przynoszą ryjkowce, głównie z rodzajów Phyllobius i Polydrusus (stąd nazwa).

Na drugim zdjęciu widok na twarz samca tego gatunku.

Szczerklina piaskowa (Ammophila sabulosa)

Szczerklina piaskowa (Ammophila sabulosa) jest pospolitym gatunkiem błonkówki z rodziny grzebaczy szczerklinowatych żyjącym w całej Polsce. Czas lotu: maj-październik. Długość ciała wynosi 14-24 mm. Ma smukłą sylwetkę ciała. Ubarwienie czarne, poza kilkoma segmentami odwłoka, które są pomarańczowe. Pierwsze segmenty odwłoka są mocno zwężone, tworząc bardzo cienką talię.

Owad dorosły lata w dzień. Po kopulacji samica rozpoczyna polowanie na gąsienice stanowiące pokarm dla larw. Ofiarami bywają często gąsienice sówkowatych (Noctuide). Zdarza się, że ofiara jest większa i cięższa od drapieżnika. Samica szczerkliny piaskowej unieruchamia ją, paraliżując użądleniem w zwój nerwowy, a następnie transportuje do wcześniej przygotowanej norki. Błonkówka ta zawsze transportuje ofiarę ciągnąc po ziemi. Po złożeniu jaja na ciele gąsienicy samica szczerkliny piaskowej maskuje otwór wejściowy do gniazda i odlatuje. Każda samica szczerkliny piaskowej zakłada tylko jedno gniazdo. Gatunek ten może mieć więcej niż jedno pokolenie w ciągu roku. Osobniki dorosłe żywią się nektarem i pyłkiem kwiatowym.

Murarka ogrodowa (Osmia rufa)

Murarka ogrodowa, murarka ruda (Osmia rufa) jest gatunkiem samotnej pszczoły z rodziny miesierkowatych (Megachilidae). Jest wykorzystywana gospodarczo do zapylania upraw. W Polsce jest gatunkiem pospolitym. Występuje głownie w ogrodach, sadach i na łąkach. Samica osiąga wielkość 10 - 12 mm, samiec 8 - 10 mm. Żądło samic jest pozbawione zadziorów. Dorosłe osobniki pojawiają się około kwietnia.

Murarka ogrodowa należy do pszczół nie budujących gniazda samodzielnie, ale zakłada je w istniejących szczelinach o podłużnym kształcie: pustych łodygach roślin, szczelinach pod korą drzew, korytarzach w drewnie pozostawionych przez larwy chrząszczy i tym podobnych miejscach. Optymalna średnica takiej szczeliny to ok. 7–8 mm. Gniazdo składa się z szeregu leżących jedna za drugą komórek, przedzielonych budowanymi przez samicę z błota poprzecznymi ściankami.

Pokarmem zarówno larw, jak i dorosłych osobników jest nektar i pyłek kwiatowy.  Murarki żerują na wielu gatunkach roślin.

Osnuja gwiaździsta (Acantholyda posticalis)

Osnuja gwiaździsta (Acantholyda posticalis) jest gatunkiem owada z rodziny osnujowatych (Pamphiliidae) z rzędu błonkoskrzydłych. Jest jednym z groźniejszych szkodników sosny zwyczajnej. Osiąga wielkość 12 - 15 mm. Forma wczesna osnui odbywa rójkę w kwietniu, forma późna w czerwcu. Pierwsze pojawiają się samice, które czekają na wędrujące po pniach samce. Samice składają jaja pojedynczo na wewnętrznej stronie igieł. Jedna samica składa ogółem 80 – 100 jaj. po 2 tygodniach wylęgają się larwy, które żerują 3 - 4 tygodnie. Po przezimowaniu przepoczwarzają się w glebie. Nowe imagines wylęgają się po 1 - 3 lat.

Lepiarka wąskopasa (Colletes similis)

Lepiarka wąskopasa (Colletes similis) to dość pospolita dzika pszczoła. Samica osiąga wielkość 9-11 mm a samiec 7-10 mm. Spotykana jest na murawach, wrzosowiskach, skrajach lasów, wydmach śródlądowych i nadmorskich, kwietnych łąkach, przydrożach i polanach. Aktywna od czerwca do września.

Lepiarka żywi się nektarem. Chętnie odwiedza kwiaty wrotyczów. Samice gromadzą dla larw zapasy pyłku i nektaru, które zbierają tylnymi nogami, pomimo braku wykształconych szczoteczek.

Pszczolinka ruda (Andrena fulva)

Pszczolinka ruda (Andrena fulva) to jeden z gatunków pszczół samotnic. Jak u pozostałych pszczół samotnic, samica zakłada osobne gniazdo w którym składa jaja i zaopatruje je w pokarm. Bywa wykorzystywana jako owad zapylający rośliny uprawne. Nie produkuje miodu. Wielkością zbliżona jest do robotnicy pszczoły miodnej. Samce są zwykle mniejsze. Całe ciało samicy porośnięte jest długimi pomarańczowymi włoskami – aż do krwiście czerwonych.

Rozwój od jaja do osobnika dorosłego trwa około 3 miesięcy. W tym okresie z jaj (złożonych w kopcach ziemnych) wykluwają się larwy i rozpoczynają intensywne żerowanie. Ich jedynym pokarmem jest otoczka jaj oraz pyłek i nektar zgromadzony przez matkę.

Gniazda zakładane są w ziemi, na ścieżkach, trawnikach czy skarpach. Tunele mają średnice 9 mm, natomiast komórki larwalne usytuowane są do 50 cm pod ziemią. Każda samica wykopuje własne gniazdo – tunel ziemny, lub wykorzystuje tunel wykonany przez własną matkę. Samica wypełnia komorę nektarem i pyłkiem, a następnie składa jajo. Komorę szczelnie zamyka wydzieliną z gruczołu Dufours’a. Z ziemi dodatkowo formuje korek zatykający wejścia do gniazda, a tym samym zabezpiecza przed pasożytami.

Aktywność życiową pszczolinka ruda rozpoczyna w połowie marca, a wylot może być rozciągnięty w czasie aż do początku czerwca. W cyklu rozwojowym występuje tylko jedno pokolenie w roku.

Pszczolinki rude osiągają pełną aktywność metaboliczną w niższych temperaturach, a ponadto są w stanie odwiedzić o wiele więcej kwiatów w trakcie jednego lotu niż pszczoła miodna. Jeden lot po pokarm trwa około 60 minut. Owady zbierają zarówno pyłek jak i nektar. W poszukiwaniu pokarmu pszczolinka oddala się maksymalnie 250 metrów od swojego gniazda.

Pszczoła miodna (Apis mellifera)

Pszczoła miodna (Apis mellifera) jest gatunkiem owada błonkoskrzydłego z rodziny pszczołowatych (Apidae). Pszczoły miodne zbierają nektar i pyłek kwiatów i w ten sposób zapylają rośliny owadopylne. Na trzeciej parze odnóży znajdują się koszyczki służące do przenoszenia pyłku. Do produktów pszczół miodnych należą m.in. miód i wosk.

Narządy rozrodcze samic uległy modyfikacji, w której wyniku powstał narząd obronny – żądło. Znajduje się ono na końcu odwłoka i może zostać przez zagrożonego owada wprowadzone do ciała innego zwierzęcia. Żądlenie bezkręgowców o miękkim ciele nie przynosi żądlącej pszczole większych szkód, natomiast użądlenie większego zwierzęcia (kręgowca) kończy się śmiercią pszczoły. Królowe-matki również posiadają żądło, używają go jednak tylko do walk z innymi matkami.

Rój pszczeli składa się z królowej-matki, robotnic oraz trutni. Każda rodzina buduje gniazdo złożone nawet z 50 tysięcy osobników.

Pszczoły przechodzą przeobrażenie zupełne, to znaczy z jaj wylęgają się larwy (czerw), a te przekształcają się w nieruchomą poczwarkę. Dopiero z poczwarki  wykluwa się postać dorosła (imago). Larwy są karmione miodem i mleczkiem. Larwy, które mają się przeistoczyć w robotnice i samce, karmione są mleczkiem tylko 3 dni, natomiast larwy-królowe karmione są mleczkiem do samego przeistoczenia w poczwarkę.

Pszczoły porozumiewają się ze sobą za pomocą tańca. Sposób w jaki tańczą wskazuje im gdzie znajduje się obfitość pokarmu.

Zdjęcia przedstawiają pszczoły-robotnice, a ostatnie zdjęcie rój pszczeli.

Trzpiennik olbrzym (Urocerus gigas)

Trzpiennik olbrzym (Urocerus gigas) to największy krajowy przedstawiciel trzpiennikowatych. Owad ten występuje na terenie całego kraju w lasach iglastych i mieszanych. Rośliną żywicielką jest głównie świerk, czasem jodła. Owady te wybierają drzewa martwe i chore.

Postać dorosła nie pobiera w ogóle pokarmu (ma zrośnięty odbyt i zredukowane narządy gębowe). Samica podczas chodzenia po korze drzewa wbija pokładełko do drewna na głębokość nawet 5-10 mm. Tak składa jednorazowo kilka jaj (łącznie nawet 400). Wraz z jajami samica umieszcza w drewnie także zarodki grzyba, który ułatwia rozkład celulozy. Larwa może wydrążyć chodnik o długości nawet 40 cm. Przed przepoczwarzeniem wraca pod powierzchnię pnia. Przepoczwarzony owad musi się wygryźć na powierzchnię. Imago pojawia się od czerwca do sierpnia (najwięcej w lipcu). Cały cykl rozwoju trwa ok. 3 lat. Dorosłe osobniki żyją do tygodnia.

Żaługa żółtoskrzydła (Tremex fuscicornis)

Żaługa żółtoskrzydła (Tremex fuscicornis). Jest to owad z rzędu błonkoskrzydłych. Samica składa jaja do drewna usychających lub chorych drzew liściastych (buków, brzóz, topoli). Larwa wygryza w drewnie chodniki, wewnątrz których rośnie symbiotyczny grzyb wprowadzany przez samicę podczas składania jaj. Przepoczwarzenie następuje również w drewnie. Na zdjęciach samica tego gatunku.